Eski kórinisine ótiw →

qosıq

Gózzal Yupshara

Ibrayim Yusupov
Abxaziya tawlarınıń hayran qalarlıq sulıwlıǵın kórgisi kelgen adam Bzipi qısnaǵında qayıstay tawlanıp jatırǵan tas jol menen Rica kóline ketedi. Qaptalda burqasınlaǵan dáryanıń ústine tónip qarańǵı úngirler qaladı. Bálent shıń basınan gúmis jilwa menen tawlanıp quyıp turǵan márwert sarqıramalardı kóreseń. Bunnan aldın Bzipi kópiriniń qasında, ájayıp sulıw hawayı kózleri menen jolawshılardıń kewlin arbaǵan arıw qızday ataqlı Kók kól qaladı. Endi mine aldımızdan Yupshara qısnaǵı ashıldı. Yupshara Kavkazdaǵı eń sulıw qısnaqlardan biri bolıp, onıń eki boyında bálent jasıl tawlar iyin tiresip turadı. Qaynawıtlap, gúrildep, astan-kesten bolıp atırǵan suw tasqınlarına qarap baratırıp, ishińnen shayırdıń qosıqların oqıp gúbirleneseń: Tuw tómende máwjirgen tasqın Qahárlenip saladı shawqım. Qulaq jarǵan dawısı mısal Júz ashıwlı únge barabar... («Mcıri») Bul jerde hárbir tas, hárbir bulaq jolawshı yadında qanday da bir ańız ángimeni oyatadı. Yupshara hám Gego dáryalarınıń kesisip aǵıwı jóninde de bundaǵı eldiń ertek sózi bar. Yupshara uzaq jıllar miynet etip, ózine túpsiz tereńnen jol salıp alǵan. Qarańǵı tunnelden ótken soń kóp uzamay bul eki dáryanıń túyisip aqqan jeri kórinedi... Alpinistler soqpaǵı baslanǵan jerde, O gózzal Yupshara, kórdim men seni. Men Kavkaz suwını bolsam egerde, Qalar edim qasıńda pitkenshe demim. Qáwipli qıyamaylarǵa lıp-lıp sekirip, Oynap shıǵar edim seniń órińe. Ol jerde Gego menen bir sayǵa kirip, Súyisip atırǵanıń anıq kóriner. Sen bir posa berip, jırılıp qushaqtan, Qashtıń sıńq-sıńq kúlip, shúńgil say quwıp, Gá taslar artına jasırınıp shaqqan, Gá samshit putaǵın tolqınǵa juwıp. Al Gego más bolıp shiyrin posaǵa, Biraz eseńkirep kózlerin ashsa, Yupshara qushaqtan qashshan bosaǵan, Sóytip, qashqan eken bul jerden qashshan. Gego albıraqlap jalt-jult qaradı Oqırayǵan suwınǵa, únsiz shıńlarǵa. Suwın múyizinde shapaq janadı, Demek, kún batıwǵa taqalıp qalǵan. Hesh kimnen Yupsharasın soramadı ol, Ójet Gego shaptı bir saydı boylap. Kóksin putalardan jaraladı ol, Súygenin tez quwıp jetiwdi oylap. Tawda jasırınbaq oynaw qáterli, Sen biykarǵa qashtıń, Yupshara tentek! Aqtarıp saylardı kóp waqtan berli, Biyshara Gego júr tawda tentirep. Gego julqınadı intizar, hayran, Qawıshıw tilegi janar kewlinde. Izler muhabbatın tereń saylardan, Al sen óz kúlkińe, oyınǵa bende. Tek suwın oyınıńdı tamasha kórip, Shabar tik jaǵańda, sen qayda shapsań Ol - haywan, tek onıń sırtında kórik, Tek ırǵıwdı biler, sekirip shapshań… Men suwın bolıwdı árman etpeymen, Ayttım tek te seni súygenligimnen. Ayralıq dárti, yar ıshqısında men Dostım Gego yańlı kúygenligimnen.

1966