qosıq
Gózzal Yupshara
Ibrayim YusupovAbxaziya tawlarınıń hayran qalarlıq sulıwlıǵın
kórgisi kelgen adam Bzipi qısnaǵında qayıstay tawlanıp
jatırǵan tas jol menen Rica kóline ketedi. Qaptalda
burqasınlaǵan dáryanıń ústine tónip qarańǵı úngirler
qaladı. Bálent shıń basınan gúmis jilwa menen tawlanıp
quyıp turǵan márwert sarqıramalardı kóreseń. Bunnan
aldın Bzipi kópiriniń qasında, ájayıp sulıw hawayı
kózleri menen jolawshılardıń kewlin arbaǵan arıw
qızday ataqlı Kók kól qaladı. Endi mine aldımızdan
Yupshara qısnaǵı ashıldı. Yupshara Kavkazdaǵı eń sulıw
qısnaqlardan biri bolıp, onıń eki boyında bálent jasıl
tawlar iyin tiresip turadı. Qaynawıtlap, gúrildep,
astan-kesten bolıp atırǵan suw tasqınlarına qarap
baratırıp, ishińnen shayırdıń qosıqların oqıp
gúbirleneseń:
Tuw tómende máwjirgen tasqın
Qahárlenip saladı shawqım.
Qulaq jarǵan dawısı mısal
Júz ashıwlı únge barabar...
(«Mcıri»)
Bul jerde hárbir tas, hárbir bulaq jolawshı yadında
qanday da bir ańız ángimeni oyatadı. Yupshara hám Gego
dáryalarınıń kesisip aǵıwı jóninde de bundaǵı eldiń
ertek sózi bar. Yupshara uzaq jıllar miynet etip, ózine
túpsiz tereńnen jol salıp alǵan. Qarańǵı tunnelden
ótken soń kóp uzamay bul eki dáryanıń túyisip aqqan jeri
kórinedi...
Alpinistler soqpaǵı baslanǵan jerde,
O gózzal Yupshara, kórdim men seni.
Men Kavkaz suwını bolsam egerde,
Qalar edim qasıńda pitkenshe demim.
Qáwipli qıyamaylarǵa lıp-lıp sekirip,
Oynap shıǵar edim seniń órińe.
Ol jerde Gego menen bir sayǵa kirip,
Súyisip atırǵanıń anıq kóriner.
Sen bir posa berip, jırılıp qushaqtan,
Qashtıń sıńq-sıńq kúlip, shúńgil say quwıp,
Gá taslar artına jasırınıp shaqqan,
Gá samshit putaǵın tolqınǵa juwıp.
Al Gego más bolıp shiyrin posaǵa,
Biraz eseńkirep kózlerin ashsa,
Yupshara qushaqtan qashshan bosaǵan,
Sóytip, qashqan eken bul jerden qashshan.
Gego albıraqlap jalt-jult qaradı
Oqırayǵan suwınǵa, únsiz shıńlarǵa.
Suwın múyizinde shapaq janadı,
Demek, kún batıwǵa taqalıp qalǵan.
Hesh kimnen Yupsharasın soramadı ol,
Ójet Gego shaptı bir saydı boylap.
Kóksin putalardan jaraladı ol,
Súygenin tez quwıp jetiwdi oylap.
Tawda jasırınbaq oynaw qáterli,
Sen biykarǵa qashtıń, Yupshara tentek!
Aqtarıp saylardı kóp waqtan berli,
Biyshara Gego júr tawda tentirep.
Gego julqınadı intizar, hayran,
Qawıshıw tilegi janar kewlinde.
Izler muhabbatın tereń saylardan,
Al sen óz kúlkińe, oyınǵa bende.
Tek suwın oyınıńdı tamasha kórip,
Shabar tik jaǵańda, sen qayda shapsań
Ol - haywan, tek onıń sırtında kórik,
Tek ırǵıwdı biler, sekirip shapshań…
Men suwın bolıwdı árman etpeymen,
Ayttım tek te seni súygenligimnen.
Ayralıq dárti, yar ıshqısında men
Dostım Gego yańlı kúygenligimnen.
1966
