Eski kórinisine ótiw →

qosıq

Tiyme. Oǵan

Ibrayim Yusupov
Tiyme, bala, jılanǵa Iyreńlep baratırǵan! Jasaw ushın bumanda Oldaǵı jaratılǵan. Seniń awılıń bolsa, Onıń-da watanı bul. Aqsardıń arasında Ház etip jatadı bul. Sen tek, tabanıń menen Jer basıp, júreseń jol. Pútkil denesi menen Bul jerge berilgen ol. Oqıw ya payda quwıp, Keterseń er jetkende. Al, ol usında tuwıp, Óledi usı jerde, Jılannıń túsi suwık. Adamnıń ishi suwıq. Bawırına tartıp júrip-aq, Adamlar jayar uwın. «Jılannıń tili záhár, Shaqsa shataq deydi sol. Bul sózde nadanlıq bar; Shaqpaydı, tisleydi ol. Tisleydi uwın jumsap, Ursań hám azap berseń. Miyrim-shápaat qumsap, Jalt-jalt qarawın kór sen. Sezimiń serli bolsa Sen serler ediń bárin: Qız minez qılıqların, Qamshı órim naǵısların... Tuwılıp óskenine Bul bir usqınsız jerde, Ayıplı emes hám de Oǵan ókinbeydi de. Jerge jılan-da kerek. Em bolar uwı ushın, Adamlar serleńkirep, Ayaq basıwı ushın. Háy, bala, tiyme oǵan! Sen ne, urajaqsań-ba? Jasaw huqıwqınan Máhrum qılajaqsań ba? Begligindi Buzba Sen Bar bilgeni awzında. Sawdıraq qaraqalpaǵım. Jan sáwlesi kózinde, Jawdıraq qarakalpaǵım. Kewili keń maydanday, Tamǵa juldız jayǵanday. Pisip turǵan naymanday, Gewdirek qaraqalpaǵım... Zaman barar ózgerip, Esitkendi kóz kórip. Arbanıń jaman jerleri Oy-shuqırǵa gez kelip, «Tartpaydı - dep - tabanlap,» Atıńdı urma, jamanlap. Bunnan da jaman jollardan Janıwar ótken hamallap. Awmastırma yabıńdı Ayǵırǵa, qaraqalpaǵım. Adamsań ǵoy sabırlı, Qayǵırma, qaraqalpaǵım. Tariyxtıń talay ótkelin Sal minip keship ótkeniń Yadıńda ma? Sonda da Ayaqqa ıǵıp ketpediń. Jabıǵıńdı jel túrip, Úzigińnen sel kirip. Ańsaǵansań ǵoy quyashtı, Bult artına telmirip Keldiń ǵoy sóytip kelege, Qızba, qaraqalpaǵım. Begligińdi ele de Buzba, qaraqalpaǵım. Hesh qashan sen hesh kimniń Bolmaǵansań erkesi. Hámme sennen úlkensip, Gújireyter eńsesin. Insannıń peyli buzılsa, Shoshqanıń bolar gúrkesi. «Ash adam urısqaq» degendey, Suw kótermes sirkesi. Ján-jaqta jánjál, arasat, Qublası joq arqanıń. Bundayda aqıl-parasat Dánin ek, qaraqalpaǵım. Bir kózdi bir kóz jegendey, Tákabbırsıp atlasıp, «Qay balasań?» degendey, Aǵayin ketti jatlasıp. Qızıwı ketip doslıqtıń, Suwısıp barar qatnasıq. Júzleri kúlip jıltırap, Ishleri turar sotlasıp. Erme jurttıń sózine, Julma gúldiń jarpaǵın. Bir yaratqan ózińe Yar bolsın, qaraqalpaǵım. «Alǵa bas, alǵa, alǵa!» dep, Artımızǵa qayırdı. «Aq altın ber elge!» dep, Teńizimizden ayırdı. Qurırda bayǵus Araldıń Dúnyaǵa dańqı jayıldı. Boztorǵayday shırlattı Shının aytqan shayırdı. Tar jolǵa tursań dus kelip, Dana bol, qaraqalpaǵım. Ózińe óziń kúsh berip, Pana bol, qaraqalpaǵım. Jerdiń tilin bileseń, Haslı diyqan xalıqsań. Maldıń tilin bilesen, Sharwaǵa da alıqsań. Hadal miynet islewde Qashan harıp-talıpsań? Ózińdi óziń asırap, Qol jaymaysań tarıqsań. Qonaq kórseń quwjıńlap, Suwǵa kirgen balıqsań. «Aǵamlar ótsin dep» júrip, Esik bette qalıpsań... Jesir úydiń qızınday, Jaraspaydı jaltaǵıń. Shıyratıp esken shıjımday, Shıyraq bol, qaraqalpaǵım. Tartınshaq jolı jińishke, Sarsılma, qaraqalpaǵım. Aralasıp kir ishke. Tartınba qaraqalpaǵım!

1991-jıl, Noyabr