qosıq
Tiyme. Oǵan
Ibrayim YusupovTiyme, bala, jılanǵa
Iyreńlep baratırǵan!
Jasaw ushın bumanda
Oldaǵı jaratılǵan.
Seniń awılıń bolsa,
Onıń-da watanı bul.
Aqsardıń arasında
Ház etip jatadı bul.
Sen tek, tabanıń menen
Jer basıp, júreseń jol.
Pútkil denesi menen
Bul jerge berilgen ol.
Oqıw ya payda quwıp,
Keterseń er jetkende.
Al, ol usında tuwıp,
Óledi usı jerde,
Jılannıń túsi suwık.
Adamnıń ishi suwıq.
Bawırına tartıp júrip-aq,
Adamlar jayar uwın.
«Jılannıń tili záhár,
Shaqsa shataq deydi sol.
Bul sózde nadanlıq bar;
Shaqpaydı, tisleydi ol.
Tisleydi uwın jumsap,
Ursań hám azap berseń.
Miyrim-shápaat qumsap,
Jalt-jalt qarawın kór sen.
Sezimiń serli bolsa
Sen serler ediń bárin:
Qız minez qılıqların,
Qamshı órim naǵısların...
Tuwılıp óskenine
Bul bir usqınsız jerde,
Ayıplı emes hám de
Oǵan ókinbeydi de.
Jerge jılan-da kerek.
Em bolar uwı ushın,
Adamlar serleńkirep,
Ayaq basıwı ushın.
Háy, bala, tiyme oǵan!
Sen ne, urajaqsań-ba?
Jasaw huqıwqınan
Máhrum qılajaqsań ba?
Begligindi Buzba Sen
Bar bilgeni awzında.
Sawdıraq qaraqalpaǵım.
Jan sáwlesi kózinde,
Jawdıraq qarakalpaǵım.
Kewili keń maydanday,
Tamǵa juldız jayǵanday.
Pisip turǵan naymanday,
Gewdirek qaraqalpaǵım...
Zaman barar ózgerip,
Esitkendi kóz kórip.
Arbanıń jaman jerleri
Oy-shuqırǵa gez kelip,
«Tartpaydı - dep - tabanlap,»
Atıńdı urma, jamanlap.
Bunnan da jaman jollardan
Janıwar ótken hamallap.
Awmastırma yabıńdı
Ayǵırǵa, qaraqalpaǵım.
Adamsań ǵoy sabırlı,
Qayǵırma, qaraqalpaǵım.
Tariyxtıń talay ótkelin
Sal minip keship ótkeniń
Yadıńda ma? Sonda da
Ayaqqa ıǵıp ketpediń.
Jabıǵıńdı jel túrip,
Úzigińnen sel kirip.
Ańsaǵansań ǵoy quyashtı,
Bult artına telmirip
Keldiń ǵoy sóytip kelege,
Qızba, qaraqalpaǵım.
Begligińdi ele de
Buzba, qaraqalpaǵım.
Hesh qashan sen hesh kimniń
Bolmaǵansań erkesi.
Hámme sennen úlkensip,
Gújireyter eńsesin.
Insannıń peyli buzılsa,
Shoshqanıń bolar gúrkesi.
«Ash adam urısqaq» degendey,
Suw kótermes sirkesi.
Ján-jaqta jánjál, arasat,
Qublası joq arqanıń.
Bundayda aqıl-parasat
Dánin ek, qaraqalpaǵım.
Bir kózdi bir kóz jegendey,
Tákabbırsıp atlasıp,
«Qay balasań?» degendey,
Aǵayin ketti jatlasıp.
Qızıwı ketip doslıqtıń,
Suwısıp barar qatnasıq.
Júzleri kúlip jıltırap,
Ishleri turar sotlasıp.
Erme jurttıń sózine,
Julma gúldiń jarpaǵın.
Bir yaratqan ózińe
Yar bolsın, qaraqalpaǵım.
«Alǵa bas, alǵa, alǵa!» dep,
Artımızǵa qayırdı.
«Aq altın ber elge!» dep,
Teńizimizden ayırdı.
Qurırda bayǵus Araldıń
Dúnyaǵa dańqı jayıldı.
Boztorǵayday shırlattı
Shının aytqan shayırdı.
Tar jolǵa tursań dus kelip,
Dana bol, qaraqalpaǵım.
Ózińe óziń kúsh berip,
Pana bol, qaraqalpaǵım.
Jerdiń tilin bileseń,
Haslı diyqan xalıqsań.
Maldıń tilin bilesen,
Sharwaǵa da alıqsań.
Hadal miynet islewde
Qashan harıp-talıpsań?
Ózińdi óziń asırap,
Qol jaymaysań tarıqsań.
Qonaq kórseń quwjıńlap,
Suwǵa kirgen balıqsań.
«Aǵamlar ótsin dep» júrip,
Esik bette qalıpsań...
Jesir úydiń qızınday,
Jaraspaydı jaltaǵıń.
Shıyratıp esken shıjımday,
Shıyraq bol, qaraqalpaǵım.
Tartınshaq jolı jińishke,
Sarsılma, qaraqalpaǵım.
Aralasıp kir ishke.
Tartınba qaraqalpaǵım!
1991-jıl, Noyabr
