Ayaz kala

Ayaz qala—danalıqtıń qalası, Góne tariyx saǵan iyek súyegen. Qıyratıwshı waqıt penen talasıp, Tas búrkittey turısıńdı súyemen. Tasıń kúyrep, topıraǵıń tozǵıǵan, Sen bileseń, turalmaysań máńgige. Biraq seniń basıńdaǵı boz duman Uyıp qalǵan ullı tariyx-áńgime: 1 Arxeolog jigit Leningradtan Mıń jıllıq jazıwdı oqıydı yadtan. Qazıp atırıp bir eski qorǵandı, Kók shırshalap jazǵan tas tawıp aldı. Jazıwdı urıstırıp oqıdı áste Hám bir góne ertek sóz tústi eske: «Ǵazep penen qaynap xalıqtıń qanı, Taxtınan taydırdı zalım patshanı. Hám dúzde mal baǵıp júrgen paxırdı «Taqqa otır, xan boldıń» dep shaqırdı. Sóytip, xan kóterdi shopandı olar, Shopan—xan zor bolıp shıqtı gelleǵar. Zeyninde bar edi aqıldıń kózi, Hár bir aytqan sózi naqıldıń ózi. Xalıqtı soradı sonıńday ádil, Kóz jasların tıydı jetim hám jesir. Eldi tazaladı urı-ǵarıdan, Bayıwlılar ushtı tappay góne tam. Aqsha dárya boyı gulistan bolıp, At shıǵardı kimseń Ayaz xan bolıp. Dáwleti bársheden boldı zıyada, Ádalatlıq dańqı ketti dúnyaǵa. Qoǵaday japırılıp xalqı sıyladı, Tuwrılıqta teńi-tayı bolmadı. Biyjón kótermedi adamǵa qolın, Oyladı ol asıp-taspawdıń jolın. Sóytip, ol óziniń xan sarayına,— Biyik altın taxtıń qaq maylayına— Qazıqqa qıstırıp qoydı ol búgin Shopan waqta kiygen jaman sharıǵın. Hám kók shırsha tasqa juwırtıp nurdı, «Ayaz, sharıǵıńa baq!» dep jazdırdı...» 2 Qalanı jaw qamal etti bir waqta, El basına tústi taǵı dártli kún. Loshker bası bir márt eksp biraq ta (Jaw da bolsa aytpay bolmas mártligin.) Bir biyikke minip alıp ol adam, Qorazlanıp buyrıq berdi daladan: «Biz kelgenbiz erkek penen urısıwǵa, Qatınlar tez shıqsın—dedi-qaladan. Shashı uzın, qısqa olardıń aqılı, Bir aqshamda ketsin olar maqulı Xátte hár bir hayal kerek buyımın Kótergenshe áketiwge haqılı». «Óybbey bala, jaqsı jaw ǵoy, haw mına!» Dep hayallar quwanısıp qalıstı. Zatın túyip, tislep alıp awzına, Balaların qollarına alıstı. «Ólgenińnen amanlıǵıń dım qızıq, Hay, beri kel, min moynıma, balajan!» Dep, erkegin moyınına mingizip, Barlıq hayal shıǵıp ketti qaladan... Pah, shabazım, aqılıńnan-oyıńnan, Yar aylansın seniń qaddi-boyıńnan! Átteń biraq, sonnan berli kóp erkeq Túskisi kelmey júr jumsaq moynıńnan...