Gilemshi hayal haqqında haqıyqatlıq

Tuwısqan Túkmenstannıń 20000 gilemshilerine arnayman. Avtor. Júzi arıw, qolı sheber,- Sheber Ersarınıń qızı. Kemine. Armuz saylarınıń aǵısı jaqsı, Saydıń gúlge oranǵan jaǵası jaqsı. Marko Polo bilip maqtanısh etken Báhárden qızınıń naǵısı jaqsı. Gúl naǵıs watanı gózzal Báhárden, Shıqtım gúl ıshqında erte sáhárden, Kók maysa ishinde bir túp qızǵaldaq Gúmis say boyında jarq etti birden. Qıyal awlaǵanday altın balıqtı, Saydıń suwı menen gúmanım ıqtı, Kızǵaldaq degenim, qol sozıp kórsem, Keten kóylek kiygen qız bolıp shıqtı. Ol ayttı: «ǵoshjigit, Kel ádep saqlań». Ayttım. «gúlge ashıq qaraqalpaqpan». Ol ayttı: bir nama shertip ber onda, Qále Maqtımqulı, qále Berdaqtan». O, Baxarden qızı, aspanda ayım, Gúmis taqıyańa ǵubba bolayın. Eger háwes etseń meniń sazımdı, Alamoynaǵımdı qolǵa alayın. Áneyi qalpaq dep oylama, janan, Góruǵlı aǵama hámdam bolǵanman. Biraq, túrkmen kızı xosh hawaz keler, Sonda da aldında óteyin sınnan. Bálki nasaz keler, bálki saz keler, Bálki hawazımnan báhár, jaz keler.., Tek, qosshım qardashlıq, kewlimdi uqsań Sonın ózinen-aq maǵan ház keler. * * * Kerbalanıń kiyigindey sılańlap, Ersarınıń gózzal qızı erjetti. Biraq onı kalıń mal berip tańlap, Bir yawmıt sárdarı aldı da ketti. Mal basqılap muhabbettiń gúllerin, Sındı tolmay jas ómirdiń kesesi. Xorlıq penen ótti hayaldıń kúnleri. Kórealmadı óz obasın, sheshesin. Kúni-túni qarańǵıda qarmanıp, Toqıdı ol báybisheniń gilemin, Qanı menen jazdı arzıw-ármanın, Naǵıs penen ayttı úmit-tilegin... Uzamay ol qızlı boldı sárdardan, Arıwlıqta anasınan zıyada Kápestegi ilgir zeyin palapan Uqtı bárin, neni kórse uyada. Adam kórki áwladına ótkendey, Ótti qızǵa sheshesiniń óneri. Keste tikse shólge shámen pitkendey, Jansız gúller ǵunshalanıp enedi. Gilemshy hayal berip oǵan kóp aqıl, Ayttı. «qızım, anańnın bir sózi bar: «Ónerli jan ólmes» degen bar naqıl, Bul ónerde tirishiliktiq kózi bar. Gilem toqıw mamamızdıń óneri, Ol tuwralı jasımda kóp esittim. Meniń anam boldı gilem sheberi, Tereń sırın bilgen usı kásiptiń. Sol sırdı men ishke túyip júremen, Úyretse de anam bayǵus jasımnan. Endi sonı qızım saǵan beremen, Úyren bárin shıqpay júrip qasımnan. Óner ushın japa shekken mamańnıń Yadıgari ushın bir is baslayıq. Say kelmestey akılına adamnıń, Bir ájayıp gilem toqıp taslayıq», Dep gilemshi hayal ketti sárdarǵa, Ayttı kerek zatın tez tayarlawdı. Baylıq dese dúnyaxorda jan bar ma? Ánjam etti hasıl júndi, boyawdı. Ana hám qız eki jıl jip iyirip, Sabaqların óz qolınan boyadı. Bóten adam kirgizbewge buyırıp, Bir ońasha jerge órmek quradı. * * * Kúnler tamshısınan jıllar jıyıldı, Talay sapar kayttı ǵaz hám tırnalar. Million sabaq túyildi de, qıyıldı, Eki gózzal tınım tappay tırbanar. Teben bolıp temir taraq tisleri, Qırqılıq jińishkerdi qılısh ushınday. Kısta qatıp, jazda janıp isledi, Alıs jerge jol tartqan jıl qusınday. Kóz ashıp jumǵansha sen jeti jola «Toqıldı» dep jeti aytsań, til keledi. Órmek qurǵan jılı tuwılǵan bala, Gilem pitken jılı asıq úledi... Pitti, sóytip, gilemlerdiń patshası, Altı qanat úydiń ishin orap tur. Qońsı-qoba kórimlikke zat tasıp, «Qaydan aldıń?» dep sárdardan sorap tur. Qarap kórseń, turǵan jeriń bostanday, Uslap kórseń, ushıǵanıń jumsaǵı. Ǵayrı naǵıs «Ǵárip ashıq» dástanday, Kórgen adam yar jamalın qumsadı. Bul gilemniń dónbeli bir sırı bar: Teke kórse mınaw «aqalteken» der: Yawmıt kórse, bunı tokıǵan dilbar, Biziń qanımızdan bolǵan eken der; «Biziq gúl» dep awar kóklen ańsarı, «Biziń úlgi» deyd shawdır shad bolıp «Biziń kızdıń óneri» der.Ersarı. ... Ketti, sóytip, gilem dańqı yad bolıp. Dóndi gilem geyde tawıs. párindey, Aspandaǵı ayqulaqtay qubıldı. Geyde gilem firuzanıń gúlindey, Sulıwlıqtıń bar sheginen shıǵındı. Hár túgi bir kirpik-ıshqı oǵınday, Zer shashaǵı jalın bolıp lawladı. Gáǵıjladı seksewildiń shshoǵınday, Gá jantaqtıń ushqınınday ǵawladı. Segbir tartıp sayahatshı gúwletip, Bul gilemdi Kunbatısqa maktadı. Awırlıǵınn sap altınǵa ólshshetip, Gilem satıp suzdi sárdar aqshanı. Gilem dańqı erte bolıp taradı, Hindi, parsı awǵanlardıń elinde, Gilem ushın jánjel otı janadı, Ol toqılǵan jaqta — túrkmen jerinde. Jurt maqtadı, sóytip, sırlı ǵalını, «Altınǵoy» dep sawdagerler jutındı. Aqırı ol jaylap Urgench, Marını, Iran shshah sarayına tutıldı. Xiywa xanı Tehranǵa bir barǵanda, Bul gilemge kózi tınıp suqlandı. Kewli talıp qızǵanıshlı ármanǵa, Puxarasın qarǵap, ishten boqlandı... * * * ... Bir kúni xan altın taxqa tırmasa, Ǵázep penen eske aldı sol gilemdi. «Sonı Toqıǵan eger peri bolmasa, Tabıńlar!» dep párman etti ol endi. Jasawıllar shaptı túrkmen jerine, Tawıp alıp keldi yawmıt kelinin. Biraq, qorıkpay xannın shekken deminen, Ayttı hayal bar jaǵdayın eliniń. Sonda gózzal gilemshini tıńlap xan, Bılayınsha sawal berip jóneldi: «Onday hasıl boyaw taptıń sen qaydan, Kim úyretken bul ájayıp ónerdi? Basqa jurtqa nege sattıń urıday, Nege sattıń onı Iran shahına? Xan qaltasın kórippediń qurıday? Qanshama zer alar ediń haqıńa? Gilemshi Iras taqsır, bir.bilmeslik is ótken, Biraq, onıń satıwshısı men emes. Al gilemdi toqıw isin úyretken Marhum, anam umıtpaspan onı hesh. Ash kepterdey jemisegim tolsın dep. Men jeti jıl dánsiz jerdi shoqıdım. Kewildegi dártim umıt bolsın dep, Bir gilemdi seksen tórt ay toqıdım. Ózim tańlap qılshıq tarttım túbitten? Ózim iyirip, belli jandı qıynadım, Kestelerin kewlimdegi úmittiń, Sheshek atqan shámeninen jıynadım. Sarı boyaw – kewlimdegi kayǵı – muń, Qara boya – táǵdirimniń gúwası. Jasıl boyaw - ármanları jaslıqtıń, Qızıl boyaw - júregimnin jarası ... Xan Boldı, boldı, kerek emes dárttiń, hay, Kerek emes maǵan sulıw qıyalıń. Endi seniń úyiń – mınaw keń saray, Sen bolasań on ekinshi xayalım. Bala tuwıp beriwiń de shárt emes, Tek te sonday gilem toqıp bereseń. Al, bas tartsań, kórgen dártiń dárt emes, Dártti xannıń ǵázebinen kóreseń. Gilemshi Taqsır, ráhim etkil ǵárip qulıńa, Eli-xalqıń aman bolǵay, ilayım. Ádil shahım pul shashtı — dep — jolıma». Túrkmen ellerine aytıp bardyın. Bul kásipti qoyıwǵa ant bergenmen, Tilem ushın tógilgende jurt kanı. Urıs-jánjelge sebep tawıp bergennen, Ábzel dedim ónerimdi qurtqanım, Xan Bileseń be, tursań kimnin qasında? Nazıńdı qoy! Gilemshi Antım ıras, naz emes. Onısız-da puxaraqnıń basında. Urıs-jánjel ǵawǵaları az emes. Xan Urıs-jánjel az ba, kóp be, — men onı Bilip júrgenim joq sorap hayaldan. Men saǵan húkimdar, Xiywanıń xanı, Toqıysań! Sol meniń buyrıǵım saǵan — Dedi de xan kóz alartıp hayalǵa, Qabaǵınan qan jawarday túksiydi... Óner qızı shómip túrli qıyalǵa. Gá tolqıydı, geyde únsiz óksiydi. Otırar ol baǵ ishinde tolǵanıp, Hawız bette tawıslar júr dolanıp. Úsh kún máwlet bergen oǵan, bolǵanı, Jawtańlaydı ján-jaǵına qaranıp. Boranlı kesh. Qushıp ana qábirin, Qorqınıshlı, ant bergen gezi esinde; «Qaytıp toqısam sonday gilemniń túrin Sútiń ursın» degen sózi esinde. Júrek dúrs-dúrs, — kerneldi qan tamırı Ana aldında berilgen ant kúshli me? Jeńerme eken yaki patsha hámiri? Alıp keldi jáne xannıń ústine... Gilemshi Ráhim etiń xanım, toqıy almayman. Xan Saǵan sońǵı sapar xan buyıradı. Gilemshi Bári buyrıqsız-aq túsinikli maǵan, Ant buzǵandı ana súti uradı. Xan Isengim kelmeydi men óz kózime, Puxara patshasın tıńlawdan qaldı. Jállad! Tartıń darǵa, kórset ózine, Joǵalt kóz aldımnan mına hayaldı! Joq-joq! Aspan darǵa, — ol ushın dar az, Ol birden ólmesin, zindanǵa taslań. Xanın tanıǵansha qıynalsın biraz, Qırk ay kúnniń juzin kórsetpeń haslan. Joǵalt kóz aldımnan! * * * Gilemshi hayaldı Tasladı aparıp tezden zindanǵa. Kóp násiyat ayttı azapqa saldı. Biraq gilem toqıp bermedi xanǵa... Xorezmniń talay qara túninde Mólt-mólt etip sóndi mıń san juldızlar. Muńlı meńirew suwık zindan túbinde Mezgilsiz qartaydı qansha ul qızlar, Degish jalmap jaǵaların dáryanıń, Qutırındı ash tolqınlar tirkesi. Sola berdi, sóytip, óner erkesi. Sırlı gilem naǵısınday gúllegen, Kóz aldında jas balalıq shaǵı ımlar. Úmitindey jolawshınıń shóllegen, Juwıradı buldır-buldır saǵımlar... * * * Buldır saǵım aldar mudam úmitti, Haqıyqatıq aldaw bilmes, biraqta... Jol boyında jalǵız kempir turıptı, Juldır kiyitm sırǵıp túrli quraqqa. Xiywa búgin dúbirliden silkinip, Óter aǵılıp, óter qızıl jalawlar, Dárya ústinen muz jibitip kún kúlip, Erigendey qıs qáhári-qırawlar, Belde dorba, qolında tal tayaǵı, Bálki bul bir diywana ya talapker… Haw, toqtaytur, gilemshi me bayaǵı? Qoy, ol emes shıǵar bálki, qarap kór! Muhabbettiń juldızınday súzilgen, Ah, súykimli qumay kózler, qaydasız? Keten kóylek óńirinen úzilgen, Gulyaxaday jıltıraysız paydasız. Ol kóre almas.. . Biraq janı sezbey me, Jaqtı ómirdiń jıllı lebin, sáwlesin! Kempir kewli watan jolın izleydi, Tikleydi ol zindan ezgen gewdesin. Ásker bárar jer qayısqan kúsh penen, Dalbedewler suwlıq shaynar arqırap. Jańlawshı bir janǵa jaylı ses penen, Tanıs túrkmen aydımına sal qulaq: Jerlerimiz tawmeken, Eller ǵurgınlawmeken. Ushıp kelgen aq quwlar, Meniń obam sawmeken? Azat kewlim shad boldı, Ótkenimiz yad boldı. Kóp kútken ármanımız, Endi haqıyqat boldı. Bultlı kúni ay bolmas, Qórip kewlim jay bodmas. Hesh húkimet, hesh patsha, Sovetlerge tay bolmas... «Hay, yash oǵlan, beri dolan, doǵanım! Iklasıńa murad bolsın, ber xabar! Bántin ashqan tolı suwlı saǵanıń, Kim ekenin bayan áyleb sen dárhal». Dep qıshqırdı kempir jolǵa ser etip, «Áje - dedi túrkmen jigit bolıp shad, — Azatlıqtı siziń ushın dóretip, Dáwran bergen Lenin atlı azamat... Bilseń, áje, siz de bizde bir tilek, Men-de muńlı shawdır edim marılı. Márdikarla júrdim talay tentirep, Kórmep edim awır isten arılıp. Bolshevikler qulattı «aq patshanı», «Ezilgenge erkinlik» dep saldı jar. Men de jıldam ádil jolǵa atlanıp, Qızıl ásker bolıp aldım sol máhál. Rus, ózbek, qaraqalpaq, kazaqtan, Azatlıq dep atlandıq kóp xalayıq. Biz qutıldıq endi barlıq azaptan, Júr anajan, tuwǵan jerge barayıq!» Shın jılasa soqır kózden jas keler, Jılar kempir ulın kórgen anaday. Jawdı quwǵan batır qızıl áskerler, Alıp ketti onı jatqa sanamay. Atlar terlep, tachankalar sızıp qum, Qızıl tuwlar tınbay jelpil qaǵadı Shańǵa batıp perzentleri Leninniń, Túrkmenstan jollarında aǵadı... * * * Kúnler ısıp, jasıl shópler sarǵayıp, Saǵım oynap Kerbalanıń shólinde, Shól búrkiti shópsiz jerde jarbayıp, Uwlı jılan usap minsiz órimge, — Shıyratılıp puta astında halıqlap, Jatqan gezde záhár tamıp tisinen. Kiyikler-de órden ıqqa sharıqlap, Suw taba almay dińke keter dizinen. Dala kórkin sińirip óz boyına, Qaramıqtay qara kózi buldırap, Sarı ılaǵın ertip alıp sońına, Suw ıshqında qanǵıp barar quldırap, Qońır samal julqıp selew, juwsandı, Jamǵır suwı liplep say hám salada. Terbelgendey kók shópler kóz quwantıp, Báhár ayın izleydi ol daladan. Suw kórindi sol waqta bir jıradan, Shaptı janiwar asıqtırıp ılaǵın, Sol máhálde «shırp» etip bir ok jılan, Bayǵws ılaq jerdi súzip quladı, Jan aybatı menen kiyik súzdi de, Ótkir tisin urdı kelip jılanǵa. Oq jılandı «ǵırt» etkizip uzdi de, Awzı menen ılaqtırdı dalańǵa. Kóz jas tógip aydalada mańırap, Kiyik shaptı shır aylanıp elikti. Jıra boyı kóp uzamay qańırap, «Shól kuzǵını úymeledi ólikke... Nege, oqıwshım eske tústi bul súwret, Jeteledi meni qanday qıyalǵa? Jónsiz qanǵıp ketken bolsam, ápiw et, Kel, qaytayıq biz gilemshi hayalǵa... Marı ustinde maren shapaq keshki kún, Kógershinler oynar qorǵan basında. Dógereklep bes altı qoy eshkisi, Jalǵız úy túr sol qorǵannıń qasında. Eski qorǵan sayasında bir hayal, Isler tınbay búksheń qaǵıp, urınıp, Órmek penen qosılıwǵa tur tayar, Qos ıyıqtan qulaǵan qos burımı. Qara úyde eki besik terbelip, Ingalaydı qız hám bala egizek, Kempir aytar «jáne, qızım, bir kelip, Emizip ket ballarımdı tezirek». «Házir, áje emiziwge baraman, «Aq gúlden» ush túyin qaldı túyilmey. «Janım qızım uzaq jasa, bol aman, Baxtıń kúlsin gilemińniń gúlindey!» Azatlıqtıń dámi qanday mazalı! Qayǵı-ǵam joq, eriksizlik joq júdetken. Kewil barlıq hásiretgen tazarıp, Quwanıshtıń qosıqların údetken. Asırılıp biyik qorǵan basınan, Altın quyash kók jiyekke ıǵıstı. Balaların emiziwge asıǵar, Madonnası azat bolǵan shıǵıstıń. «Qaldı mine túyilmey bir túyin» dep, Súyrik qollar aq sabaqqa sozıldı. Sol móhálde kógershinler dúrildep, Eski qorǵan tınıshlıǵı buzıldı. Hám izinshe tasasınan diywaldıń, Bir beshatar «gúrp» etti de joq boldı. Shashbawın bir «shılt» etkizip hayaldıń, Áttegene-ay, jabısqan bir shoq boldı. «Way, sorımlap» kempir shıqtı úyinen, Qızın qarmap soqır kózin jasladı. «Kórmegenim kóp eken dep» kúyine, Ana bayǵus páriyad qıla basladı. Balaların shaqırınıp sıbırlap, Essiz sulıw kózin elp-elp ashadı. Qanlı sawsaq titirenip qıbırlap, Sıypap ótti shshala gilem shashaǵın. Ah, dariyǵa, shól kiyigi, biraqta, Batar kúnge bir telmirip qaradı. Segbir etip ańsap tapqan bulaqqa, «Jettim» degen jerde jetpey quladı. Xalıq aǵıldı tezden eski korǵanǵa, Ǵázep, otı kókirekte asqındı. Qızıl otryad sultan Sanjar tamanda, Quwıp barar qara atlı qashqındı. * * * Suwsız háptelik jol basqan sarı nar, Bir belesten asa almay shshóger me? Tereń tamır urǵan sawlatlı shınar Balta tiyse birden japıraq tógerme? Kempir súyip mańlayıńan qızınıń, Bar kuwatın belge jıyıp aldı da, Kelinshektey jigerleiip qızınıp, Kelip turdı tolı jurttıń aldına. Aynanayın xalkım meniń, qulak sal, Bul sabaktıń ushın tawıp bereyin. Meń talay jıl zindan kórdim tasqamal Sol qamaldan shıqtı tekte húreyim. Tar qapesten shıqqan waqta sırtqa biz, «Azatlıq» belbewin belge oradım. «Zindan esignn buzǵan batır qaysıńız?» - Dep kıykıwlap kızıllardan soradım. Olar ayttı: «áje, sizdi ólnmniń, Tırnaǵınan. alıp qalǵan Lenin» dep. Ayttım: «balam, ózi qayda Leniiniń? Ol qiside jumısım bar meniń» dep. Ayaǵına bir tiygizip basımdı, Shalǵayınan súygim keldi onıń men. Tartıp ózine analıq ıqlasımdı, Ol jay aldı júregimniń tórinen. Minip sonda arbasına qızıldıń, Baxtıń menen birge kelgenmen, xalqım Zorǵa tawıp dáregin bul qızımnıń, Xorlıqta júrgenin, kórgenmen xalqım Ilip jaslay qalıń maldıń karmaǵı, Qazan urǵan gúldey bolıp shırayı — Halı múshkil qógershindey jardaǵı, Túrkmen kızı, jetim edi-aw talayıń!... Úsh qatınlı baydıń sındı tayaǵı, Qızım hám men kóship keldik usında. Qızıl ásker, — shawdır jigit bayaǵı, Qızıma bas qostı keler qısında. (Qızıl Arbat arjaǵında házir de, Qurtıp jur ol baspashınıń panasın. Qaytar erteń hám qushıp jas qábirdi, Joqlar, yarın, ballarınıń anasın...) Qızıllardan alıp Lenyi súwretin, Boytumardan zıyat kórip saqladım. Kórmesem de, artıp oǵan húrmetim, Lenin jolın tutqanlardı jaqladım. Bir kúni jurt «óldi» desip Lenindi, Botası ólgen boz ingendey bozladı. Awır kayǵı teńseldirip meni de. Kewlimdegi góne dártti qozǵadı. Ana-bala usap arqaw-eriske, Sol azalı jılı mınaw qızımdı, Atlandırǵan edim bir úlken iske, Biraq, búgin sol is pitpey buzıldı… Men bilemen bizdi kimniń atqanın, Ol baspashı, qanlı sháriyat malayı. Biler olar óz kúniniń batqanın, Izler endi kek alıwdıń qolayın. Biraq, aytıń burqıp aqqan dáryanı, Ǵurt — bóriler kóme alar ma qum shashıp? Sónbes xalıqtıń shınǵa aynalǵan ármanı, Solmas endi azatlıńtıń ǵunshası. Órmektegi mıq sabaqtıń birisin Úzgen menen gilem qalmas toqılmay. Úzgen jipti jalǵawǵa tez kirisiń, Biz emespiz soqpaǵı joq soqırday. Koyan qusap qóyleńkeden úrkpenler, Erik qızları, túrinińler jeńdi siz. Háy, azatlıq dámin tatqan túrkmenler, Talayına tas attırmaq endi siz! Júzimizdi jasıramız nege biz, Yashmaq tutıp ayıbı bar jan kusap? Qay waqıtqa deyin hásiret shegemiz, Ashılıńlar, jarqırayıq tań qusap! Batsın kúni qalıńmaldıń, sháriyattıń! Jeter bizdi sur jılannıń shaqqanı. Paydası joq zarlanıwdıń-páryadtıń, Kek bop jansın qurbanlardıy haq qanı. «Azatlıq» dep árman jibin kestelep, Ólip ketken kurbanlardıń haqqına, «Jaw tiymesin jańa turmıs — koshke» dep Janın pidá qılǵanlardıń haqqına, — Marhum sheber qızım mına gnlemdi, Pitkere almay jol ortada jumdı kóz, Durıs bolmas shala qalsa bul endi, Hár qaysıńız bir túyinnen kesiń tez. Erik qızınıń ármanların bayanlap, Shala qalǵan isin dawam kılayıq. . Leninjannın yadıgarın tayarlap, Bul gilemdi tezden toqıp bolayıq. Hám «túrkmenniń barlıq hayal qızları, Lennn jlın bólep gúlge hasılǵa, Kóz ńurınday saqlaymız» dep biz barıp, Ant isheyik jas qábirdiń basında!» Aklıqların alıp qolǵa emirenip, Gilemshshi ana usıday dep tolǵadı. Bul sózlerdi talay júrek tebirenip, Tásir almay qalǵan adam bolmadı. Bas iyisip qurban bolǵan kelinge, Hayal-qızlar keldi gúwlep órmekke… Usı shınlıq, sóytip, túrkmen jerinde, Búgingi kún ertek bolıp júrmekte. * * * Ashxabadtıń jwldızǵa bay túni kóp, Firuzanıń shın shıraylı gúli bar. Sırlı óner eli bolǵan túrkmende, Atqa shıqkan gilemlerdiń túri kóp. Ol gilemler tarap jaqın-jıraqqa, Dúnya boylap dawrıq salar bul waqta. Al, Ashhabad muzeyinde bir gilem, Ayrıqsha tarttı meni, biraqta. Aytarlıktay sulıw da emes túrlengen, Dámesi jok dańk, ataqlı súrennen. Biraq onıń qarapayım shınlıǵı, Maǵan qımbat basqa barlıq gilemnen. Bul gilemge mángi húrmet etiler, Qan emes pe eken tamǵan betine? Jiyegine salǵan Lenin súwretin, Doloy qalım!» dep jazıptı-aw shetine. «Yapırmay, bul ertek bolǵan bayaǵı, Ersarınıń qızı — shawdır hayalı. — Shala toqıp ketken gilem boldı ma?» Degen oyǵa ketti azlap qıyalım... Hám muzeyden shıqtım úlken kóshege, Lirik samal jandı terbep esedi. Al, Ashxabad ayaǵımnıń astına, Oymısh-oymısh tas gilemin tósedi. Gilem — kóshe bul qalanıń jolında, Gilem — sumka qız kelinshek qolında. Bunda hámme gilem menen bezegen, Jaylarınıń diywalın da, polın da. Gazon — gilem, káni janlı naǵıstıń, Gúl kestesi kómkerip tur baǵ ústin. «Jasa túrkmen, sırlı súwret sheberi, Leonardo da Vinchii Shıǵıstıń!» — Dep alıstan názer salsam, al endi, Keń maydanda oranıp tas gilemge, Túrkmenlerge keleshegin kórsetip, Kún astında turǵan eken Lenin de. 1955- jıllar. Nókis-Ashxabad.