qosıq
Tórtlikler
Ibrayim YusupovBirewler keń peyillikke shaqırar,
«Mendey hújdanlı bol» desip ah urar.
Sen bazarǵa barıp tıńlap kór: hár kim -
Ózinde joq zattı izlep baqırar...
* * *
—Til bir dárya, kewil—onıń saǵası,
—Al, tis onıń tarnawı ma, naǵıp tur?
— Shaynaw emes tistin bas wazıypası,
Ol sırtqa shıǵarmay tildi baǵıp tur...
* * *
Tilden gáwhar jıynawǵa da boladı,
Til iyesin ańlawǵa da boladı.
Áfándi aytqanday, tildin ushına
Bazda eshek baylawǵa da boladı...
* * *
Bilegi juwan birew hár jolıqqanda,
Sozǵan qolın qorqa-qorqa alaman.
Qolımdı awırtıp qısıp turǵanda,
Bilimi jińishkeligin sezip turaman.
* * *
Qar kórmedim Ala tawdıń karınday,
Jarqıraydı qısı-jazı arılmay.
Asqan arıw yar kórmedim dúnyada,
Hár kisiniń ózi suygen yarınday.
ShAYaN
- Doktor, meniń balalarımdı óltiriwge hayalıma kómeklesiwińdi sorayman.
(Gebbelstiń sońǵı ótinishi)
Pánjesinde azalı keyiptiń
Otırdı ol salbırap bası.
Jer titiretken úshinshi Reyxtiń
Battı áne qanlı quyashı.
Kim oylaǵan: táǵdir degishi
Onıń astın gewlep aların,
Keń dúnyadan bir bunker ishi
Búgin oǵan tarlıq qıların!
Qayda sol bir dańq - ataq, sıylar,
Iyttey ergen izińe seniń.
«Dúnyaǵa tek jalǵız ariylar
Tutqa bolsın» degen isenim?
O, ol usı isenim menen
Qansha yoshlı, qansha kúshli edi.
Aqsham ketpey kabinetinen,
Uyqıdan da bezip isledi.
Ol isledi, kóp árman etip
Tariyx aǵısın teris burıwdı.
Moskvadan fyurerdi sóyletip,
Qaptalında ózi turıwdı.
Moskvadan fyurerdi sóyletip,
Sońınan bul ójet qalanı
Tegisletip, jer-jeksen etip,
Egip taslaw edi qıyalı.
Fyurer qayda? Ózin óltirgen.
Endi seniń gezegiń keldi,
Jáne bunker ústinde birden
Rus zeńberegi jóteldi...
Svastika! Insanǵa qarsı
Jawızlıktıń qara qurtı ol.
Qáne endi qutılıp qalshı,
Tar bunkerden tısqa tawıp jol.
«Bala-meniń júregim-janım»
Degendi ol kóp aytar edi.
Altı perzent kórgen atanı
Kimler «jawız» dep aytar edi.
Balaların súyse hár kisi,
«Usınday-aq bolar álbette».
Dachasında bir ovcharkası
Ólgende ol jılaǵan hátte.
Bazda urıstan, konclagerden
Ákelingen filmdi kórip,
Ájel kóringendey qábirden,
Qorqar edi bolsa da «berik»,
Ólgen anasınıń mámmesin
Qarmap jılar edi náreste.
Balalardı shuwlatıp, hámmesin
Peshke tıqqanları bar este.
Qolları sol nárestelerdiń
Jaǵasınan alıp atqanday.
Tum-tusınan beton bunkerdiń
May quyıp, ot jaǵıp atqanday.
Jawızlıqtan yoshlanǵan usı
Górtıshqanday kirttay júregin,
Adamzattıń ullı ǵarǵısı
Alqımına ákep tiredi.
Esiter edik bala gezlerde,
Sonday shayan boladı desip:
Ózine qáwip tuwılǵan jerde
Óz balasın shaǵadı desip.
Sol aytqanday, shayanlıq etti de,
Adamzatqa qaray almadı.
Óz balların záhárletti de,
Óziniń de basın jalmadı...
Adam insanlıktan ketkende,
Insan oǵan bermes qol ushın,
Jawızlıqtı kásip etkenge
Bul tariyxıy sabaq ol ushın.
1975
