Seyfulǵabit Majitov

Seyfulǵabit Majitov 1865-1938-jıllar kóp dóretiwshilik xızmeti menen qaraqalpaq ádebiyatında úlken shayır, dáslepki dramaturg, prozanı baslawshılardıń biri sıpatında tanıla aldı. Sonıń menen birge ol jurnalist, pedagog, awdarmashı retinde de belgili. Sonlıqtan onıń dóretiwshiligi hár tárepleme keń hám bay. Dáslepki qaraqalpaq mektepleriniń bir qatar oqıw quralların, birinshi qaraqalpaq álipbesin dúziwshisi S.Majitov bolıp esaplanadı. Ol ásirler dawamında xalıq ómiri menen ajıralmas baylanısta jasap kiyatırģan qaraqalpaq ádebiyatın, tatar, rus ádebiyatların súyip úyrendi.S.Majitov 1865-jılı Qazan guberniyasınıń Arsha rayonı Órtem awılında jarlı diyqan shańaraqta tuwılǵan. Seyfulǵabittiń ákesi Májit Ábdulrákip ulı óz semyasın asharshılıktan aman saqlaw ushın ushın tuwılǵan awılın taslap, Rossiyanıń shıǵısına qaray kóshedi. Aqtóbege kelip qonıs basadı. Ózi ushın qolaylı kásip izlegen Májit Orenburg, Aqtóbe, Besqala arasında kárwan qatnatıwshı sawdagerlerdiń birine jallanıp isleydi. Solay etip kárwan menen birge ústirt arqalı birinshi ret Besqalanıń biri Qońıratqa keledi. Qońıratta Tallıq boyındaǵı Kúlen awılına 1880-jılı qonıs basadı. Onın baslawısh bilimge iye sawatlı 15 jasar balası Seyfulǵabit Kúlenniń úy xızmetine qabıl etiledi. Ol esapshı, járdemshi báshir xızmetlerinde isleydi. 1912-jılı Qońırat qalasına kóship keledi. Bul jerde ol jańa tiptegi muǵallimler menen tanısadı. Rossiyada tatar tilinde shıǵatuǵın gazeta- jurnallardı aldırıp oqıp turadı. S.Majitov úzliksiz oqıp, úyrenip barıwı nátiyjesinde dunyadaǵı har qıylı tariyxıy waqıyalardan, Rossiya turmısınan, birinshi dúnya júzilik urıstıń barısınan, el ishindegi háreketlerden xabardar bolıp turadı. S.Majitovtıń qaraqalpaq folklorın, klassikalıq ádebiyatın rus, tatar, ózbek basqa da tuwısqan xalıqlar ádebiyatın, miynetkesh xalık turmısın bir qansha jaqsı biliwi, poeziyaga bolǵan qızıǵıwshılıq onı XX ásirdiń dáslepki jıllarında-aq shayır bolıp jetilisiwine alıp keldi.S.Majitovtıń dáslepki poeziyalıq shıǵarmaların tiykarınan jámiyetlik-siyasiy lirika, filosofiyalıq lirika hám tımsallar dep úshke bólip qaraw múmkin. XX ásirdiń 20-jıllarına shekem qaraqalpaq miynetkeshleri derlik sawatsız, jańa muǵallim kadrları jetispeytuǵın bolǵanlıqtan burınǵı kadrlar arasınan uqıplı progressiv toparın muǵallim etip tayarlaw máqsetinde kópshilik jaslar 1920-jılı Xiywada ashılǵan muǵallimler tayarlaw kursına oqıwǵa jiberildi. Bul kurstı tamamlaǵan S.Májitov Qońırat okruglik bilimlendiriw bóliminiń baslıǵı bolıp isledi. S.Májitov 1924-jılı Orta Aziya xalıqlarınıń ana-tilinde oqıw kitapların dúziwge qatnasıw ushın Tashkentke shaqırılıp, oǵan qaraqalpaq tilinde oqıw kitapların dúziw wazıypası tapsırıldı. Ol Tashkentte 1925-26 jılları usı kitaplardı jazıw menen shuǵıllanadı hám qaraqalpaq tilinde dáslepki «Álipbe» (1925) jáne «Egedeler sawatı» (1925) sabaqlıqların dúzedi. Bul kitaplap bilim hám tárbiya beriwde dáslepki oqıw quralı retinde úlken áhmiyetke iye boldı. S.Májitov bunnan keyin Qaraqalpaqstannın sol waqıttagı orayı Tórtkúlge jumısqa shaqırıladı, ol «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasında juwaplı sekretar bolıp xızmet etedi. Soń Qıpshaq rayonında suw xojalıǵı boliminde isleydi. 1935-37 jıllar onıń ómirinde bir qansha awır jıllar boldı. Ol 1938-jılı 73 jasında qaytıs boldı.