Nawrız Japaqov

Nawrız Japaqov — shayır, alım hám belgili jámiyetlik isker. N.Japaqov 1914-jılı Taxtakópir rayonında tuwılǵan. Ol 1930-jılı Kommuna mektebin pitkerip, Kegeyli rayonında muǵállim bolıp islegen, 1931-42-jılları dáslep ádebiy xızmetker, sońınan «Jas Leninshi» gazetasınıń juwaplı xatkeri, «Jetkinshek» gazetasının redaktorı lawazımın atqardı hám «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı» jurnalında juwaplı xatker, «Qızıl Qaraqalpakstan» gazetasında bólim baslıǵı boldı N.Japaqov 1942-jıllan baslap Oblastlıq Jaslar komitetiniń birinshi xatkeri (1942-43), Oblastlıq partiya komitetinin xatkeri (1943-47), Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń baslıǵı (1947-52), 1952-55 jılları Moskvadaǵı Joqarǵı partiya mektebinde oqıydı, 1955-jılı Qaraqalpaqstan Respublikası Jokarǵı Keńesi Prezidumınıń Baslıǵı bolıp saylandı, al 1956-59-jılları Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesini Baslıgı bolıp isledi. Sońınan ómiriniń aqırına shekem N.Doukaraev atındaǵı Tariyx til hám ádebiyat institutında sektor baslıǵı lawazımın atqaradı. N.Japaqov 1961-jılı «A.Musaevtıń tvorchestvosı» degen temada filologiya ilimlerinin kandidatı, 1967- jılı «Qaraqalpaq ádebiyatında socialistlik realizmniń qaliplesiw derekleri» degen temala doktorlıq dissertaciyaların jaqladı. Shayır hám alımnıń 1930-jıllardıń ortalarınan baslap qosıqları hám maqalaları jariyalana basladı. Onıń kórkem dóretpeleri «Kún» (1940), «Quwanıshlı kún» (1946), «Shayır sózi» (1949), «Baxıt» (1951), «Doslıq dástanı» (1960), «Ullı rus xalqına» (1954) degen toplamlarına kirgizilgen. Onıń koplegen shıǵarmaları ózbek hám rus tillerinde toplam bolıp basılgan. N.Japaqov ádebiy miyraslardı jıynaw hám jazıp alıwǵa belsene qatnasıp, 30-jılları «Qoblan» dástanın jazıp aldı hám bastırıp shıǵardı. Ol Qaraqalpaq folklorınıń jigirma tomlıǵın bastırıp shıǵarıwǵa jaqınnan járdem beriw menen birge oǵan basshılıq etti. Jazıwshı «Aral balıqshıları» (M.Melkumov penen birlikte) dep atalatuǵın kinofiliminiń senariyin jazdı. N.Japaqovtın «Ayapbergen Musaevtıń tvorchestvosı» (1964), «Realizm jolında» (1967), «Revolyuciyaǵa shekemgi qaraqalpaq ádebiyatında realizm meselesi» (1972), «Ele biyatımız xaqqında oylar» (1974) degen ilimiy kitapları basılıp shıqtı. Sońǵı jılları «Shıǵarmalarınıń, eki tomlıǵı» (1978-80), «Nawrız Japaqov» (1990) degen at penen bir qatar ilimiy miynetleri hám ol tuwralı eske tusiriwler basıldı. Jazıwshı hám alım, ulken jemiyetlik isker mámleketlik ordenler hám medallar menen sıylıqlanǵan. Ol Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti singen ilim ǵayratkeri (1964), Ozbekstan Respublikasına miyneti singen ilim ǵayratkeri (1974) xurmetli ataqlardı, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıǵın (1992) alıwǵa miyassar boldı. N.Japaqov bir neshe mártebe Ózbekstan hám Qarakalpaqstan Respublikası Jokarǵı Keńesiniń deputatı bolıp saylandı. N.Japaqov 1939-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.